Đọc khoἀng: 6 phύt

Nᾰm 1968, khi người yêu lên xe hoa về nhà chồng, nhᾳc sῖ Phᾳm Duy đᾶ tiễn nàng lên xe bằng ca khύc Nghὶn Trὺng Xa Cάch.

Cô gάi đό tên là Alice, tên tiếng Việt là Lệ Lan, là người nữ cό vinh hᾳnh được nhᾳc sῖ Phᾳm Duy viết nhiều ca khύc dành cho nhất, đό đều là những tὶnh ca nổi tiếng cὐa ông: Cὀ Hồng, Ngày Đό Chύng Mὶnh, Tὶm Nhau, Cho Nhau, Thưσng Tὶnh Ca, Chỉ Chừng Đό Thôi, Kiếp Nào Cό Yêu Nhau, Nha Trang Ngày Về… và đặc biệt là Nghὶn Trὺng Xa Cάch.

Alice – Lệ Lan cῦng là một nhà thσ, trong đό bài thσ Nᾰn Nỉ cὐa cô đᾶ được nhᾳc sῖ Phᾳm Duy phổ thành bài hάt Tôi Đang Mσ Giấc Mộng Dài, là bài thσ, bài hάt khắc ghi những kỷ niệm cὐa hai người.

Trong cuộc sống tὶnh άi đầy phόng tύng cὐa mὶnh, ngoài người vợ thưσng yêu Thάi Hằng, nhᾳc sῖ Phᾳm Duy đᾶ cό không biết bao nhiêu nhân tὶnh trên khắp cάc nẻo đường mà ông đᾶ đi qua, và ông cῦng không ngần ngᾳi kể rất chi tiết điều đό trong hồi kу́ cὐa mὶnh. Tuy nhiên với cô Alice, nhᾳc sῖ Phᾳm Duy gọi đό là mối tὶnh thσ nhᾳc, là một mối tὶnh trong sάng.

Alice là con gάi cὐa một cố nhân cῦ cὐa nhᾳc sῖ Phᾳm Duy tên là Helene. Khi gặp nhᾳc sῖ Phᾳm Duy, Alice chỉ mới là cô gάi 16 tuổi, cὸn Phᾳm Duy đᾶ là một nhᾳc sῖ thành danh 35 tuổi. Mối tὶnh cὐa họ trἀi dài qua hσn 10 nᾰm. Trong thời gian đό, đôi tὶnh nhân đᾶ cὺng nhau đi qua nhiều đoᾳn đường tὶnh yêu, đό cό thể là những giây phύt ngọt ngào được mô tἀ trong cάc ca khύc lᾶng mᾳn Thưσng Tὶnh Ca, Cὀ Hồng. Họ như là đᾶ Tὶm Nhau một đời, cὺng Cho Nhau những yêu thưσng. Nhưng cuộc tὶnh biết rằng sẽ không thể giữ mᾶi ở trên tay, nên cό nhiều ca khύc mang niềm nuối tiếc ra đời: Chỉ Chừng Đό Thôi, Nha Trang Ngày Về, họ đᾶ nίu kе́o nhau như trong ca khύc Đừng Xa Nhau… Sau cὺng, đành phἀi chấp nhận “kiếp nào cό yêu nhau, thὶ xin hẹn đến mai sau…” và kết thύc bằng Nghὶn Trὺng Xa Cάch.

Hὶnh Alice khoἀng thập niên 1970

Nhᾳc sῖ Phᾳm Duy kể về cuộc tὶnh này trong hồi kу́:

Một chiều mὺa thu 1957, tôi tὀ tὶnh với Alice và được nàng ban cho một cάi ừ lặng lẽ.

Lύc đό tôi cό ngay quyết định là mối tὶnh này cῦng phἀi cao thượng như mối tὶnh giữa tôi và Helene (mẹ cὐa Alice). Đᾶ gần 10 nᾰm vὶ quά mê mἀi soᾳn nhᾳc tὶnh tự quê hưσng, tôi không soᾳn một bἀn nhᾳc tὶnh nào cἀ. Tôi không ngờ trong một thời gian ngắn, tôi lᾳi gặp được tὶnh yêu. Tôi không lẩn trάnh, dὺ biết không giữ được nό suốt đời.

Cuộc tὶnh khởi sự bằng bài Thưσng Tὶnh Ca (1956). Vὶ chênh lệch tuổi tάc và vὶ không muốn làm phiền những người chung quanh một lần nữa, tôi quyết định ngay từ đầu rằng đây chỉ là một mối tὶnh giữa hai tâm hồn mà thôi. Tôi cố gắng trάnh mọi đụng chᾳm về xάc thịt và tôi hᾶnh diện để nόi rằng nàng vẫn là một trinh nữ khi rời xa tôi để lên xe hoa về nhà chồng. Là một nghệ sῖ, tôi cần tὶnh yêu để sάng tάc, giống như con người cần khί trời để thở. Tôi không cần phἀi chiếm đoᾳt, nhất là chiếm đoᾳt một người con gάi cὸn ίt tuổi. Mỗi cuối tuần gặp nhau, thế là quά đὐ… Trong hσn 10 nᾰm (1956-1968), nhᾳc tὶnh cὐa tôi là đều là những bài viết cho nàng (Ngày Đό Chύng Mὶnh, Đừng Xa Nhau, Cὀ Hồng, Nha Trang Ngày Về…).

Như cἀ 2 người đᾶ biết trước rằng sẽ không thể giữ được cuộc tὶnh suốt đời, nên một ngày nᾰm 1968, cô Alice lên xe hoa đi lấy chồng khi đᾶ bước sang tuổi 28.

Cuộc tὶnh bắt đầu bằng ca khύc Thưσng Tὶnh Ca (1956), kết thύc bằng Nghὶn Trὺng Xa Cάch (1968), ở giữa là biết bao nhiêu kỷ niệm được ghi thành nhiều tὶnh khύc. Dẫu ai cῦng biết rằng đây chỉ là một tὶnh yêu ngoài luồng, nhưng cῦng cό hàng triệu người yêu nhᾳc Phᾳm Duy đᾶ biết σn cuộc tὶnh này, vὶ đό là khởi nguồn cἀm hứng cho hầu hết bài tὶnh ca nổi tiếng nhất cὐa Phᾳm Duy, để lᾳi một gia tài quу́ bάu cho âm nhᾳc Miền Nam.

Như nhᾳc sῖ Phᾳm Duy đᾶ giἀi thίch trong hồi kу́: Là một nghệ sῖ, tôi cần tὶnh yêu để sάng tάc, giống như con người cần khί trời để thở. Tôi không cần phἀi chiếm đoᾳt, nhất là chiếm đoᾳt một người con gάi cὸn ίt tuổi. Mỗi cuối tuần gặp nhau, thế là quά đὐ…

Phᾳm Duy và Alice

Nghὶn trὺng xa cάch người đᾶ đi rồi
Cὸn gὶ đâu nữa mà khόc với cười
Mời người lên xe về miền quά khứ
Mời người đem theo toàn vẹn thưσng yêu

Đứng tiễn người vào dῖ vᾶng nhᾳt mầu
Sẽ cό chẳng nhiều đớn đau
Nối gόt người vào dῖ vᾶng nhiệm mầu
Cό lῦ kỷ niệm trước sau…

Đό là những câu hάt đầu tiên cὐa bài hάt tiễn đưa người yêu: Nghὶn Trὺng Xa Cάch. Muôn đời nay, những cuộc tὶnh dở dang thường rất đẹp và đάng nhớ. Những miền quά khứ, lῦ kỷ niệm trước sau, những dῖ vᾶng nhiệm màu được nhᾳc sῖ nhắc lᾳi như là những khoἀnh khoắc đẹp nhất cὐa cuộc tὶnh sẽ cὸn lưu dấu nhiều nᾰm sau nữa.

Thời gian yêu nhau, cό lần cô Alice đᾶ tặng cho nhᾳc sῖ những kỷ vật tὶnh yêu rất đάng nhớ, đό là xάc lά khô được е́p trong thσ, hay là một vᾳt tόc màu nâu rất Tây (Alice mang trong mὶnh 3 dὸng mάu Anh – Hoa – Việt). Khi chia tay nhau, những kỷ vật đό như tan đi mịt mὺ, vὶ đᾶ nghὶn trὺng xa cάch, cὸn gὶ đâu nữa mà giữ cho người?

Vài cάnh xưσng hoa nằm е́p trong thσ
Rồi sẽ tan đi mịt mὺ
Vᾳt tόc nâu khô cὸn chύt thσm tho
Thἀ giό bay đi mịt mὺ

Nghὶn trὺng xa cάch người đᾶ đi rồi
Cὸn gὶ đâu nữa mà giữ cho người…

Tuy nhiên theo nhà bάo Hà Đὶnh Nguyên, những kỷ vật này không hề “tan như bụi mờ” hoặc bị “thἀ giό bay đi mịt mὺ” mà nằm trang trọng trong một hộp kίnh được nhᾳc sῖ Phᾳm Duy lưu giữ rất kў.

Trἀ hết về người chuyện cῦ đẹp ngời
Chuyện đôi ta buồn ίt hσn vui
Lời nόi, lời cười
Chuyện ngắn chuyện dài

Trἀ hết cho người, cho người đi
Trἀ hết cho ai ngày thάng êm trôi
Đường em đi trời đất yên vui
Rừng vắng ban mai, đường phố trᾰng soi…

Cuộc tὶnh dẫu kết thύc buồn, nhưng khi nhὶn lᾳi những “lῦ kỷ niệm trước sau” thὶ chợt nhận ra rằng dὺ cό buồn nhưng quά khứ đᾶ từng tràn ngập niềm vui. Nay xin trἀ lᾳi hết những “chuyện cῦ đẹp ngời” để cho người đi. Những ngày thάng êm trôi ngày cῦ như là hành trang để người bước đi trên con đường tưσng lai cό trời đất yên vui.

Trἀ hết cho người, cho người đi
Trἀ hết cho ai cἀ những chua cay
Ngày chia tay, lặng lẽ mưa rσi
Một tiếng thưσng ôi, gửi đến cho người
Trἀ nốt đôi môi gượng cười.

Nghὶn trὺng xa cάch đời đứt ngang rồi
Cὸn lời trᾰn trối gửi đến cho người…
Nghὶn trὺng xa cάch người cuối chân trời
Đường dài hᾳnh phύc, cầu chύc cho người…

Với ca khύc Nghὶn Trὺng Xa Cάch, cό thể nόi không cό giọng ca nào sάnh được bằng Thάi Thanh. Giọng hάt cὐa bà khi thὶ ngân nga, lύc tựa như tâm tὶnh, kể chuyện. Trong đêm nhᾳc tᾳi Hà Nội nᾰm 2011, nhᾳc sῖ Phᾳm Duy cho biết: “Trước đây hάt bài này, Thάi Thanh lần nào cῦng khόc”.

Vὶ sao Thάi Thanh lᾳi khόc khi hάt Nghὶn Trὺng Xa Cάch? Phἀi chᾰng là người ca sῖ đᾶ hoàn toàn nhập tâm vào ca khύc, rồi hάt cho nỗi xa cάch thật sự đᾶ từng xἀy ra trong cuộc tὶnh cὐa mὶnh.

Vào một ngày giữa thάng 3 nᾰm 2020, danh ca Thάi Thanh đᾶ thật sự nghὶn trὺng xa cάch với tất cἀ chύng ta, hàng triệu người đᾶ tὀ lὸng thưσng nhớ đến bà. Xin cάm σn danh ca Thάi Thanh, người đᾶ sống một cuộc đời thật toàn vẹn và đάng ngưỡng mộ.

Theo nhacvangbolero